Đêm tôi ngồi một mình với con số 3 tỷ
Có một đêm tháng 5 năm 2021, tôi ngồi ở mép giường, nghe tiếng hai thằng con sinh đôi thở đều trong phòng bên, và lần đầu tiên trong đời tôi thấy sợ đến mức không dám nằm xuống. Trước đó không lâu, tôi từng cầm trong tay con số mà một thằng con nhà nông như tôi chỉ dám mơ: khoảng 10 tỷ đồng. Tôi đã tin chắc mình chạm tay vào cánh cửa đổi đời. Vậy mà chỉ trong vài tuần, cánh cửa đó đóng sập, kẹp luôn cả tôi vào trong. Khi mọi thứ lắng xuống, thứ còn lại không phải tài sản, mà là một khoản nợ hơn 3 tỷ.
Tôi viết những dòng này không phải để kể một câu chuyện ly kỳ. Tôi viết vì tôi biết ngoài kia có những người đàn ông đang ngồi đúng cái tư thế tôi từng ngồi đêm đó: lưng còng xuống, đầu cúi thấp, trong túi không còn gì ngoài trách nhiệm. Nếu bạn là một trong số đó, tôi muốn bạn biết một điều mà tôi phải trả giá bằng vài tỷ đồng và mấy năm trời mới hiểu: tài sản thật sự cuối cùng của một người trụ cột không nằm trong tài khoản. Nó nằm trong sức khỏe và cái đầu còn tỉnh táo để đứng dậy.
Thằng con nhà nông và khao khát đổi đời
Tôi là Nguyễn Bá Nguyên, sinh năm 1988, lớn lên ở Thái Nguyên trong một gia đình thuần nông, nghèo theo cái nghĩa đen của nó. Tôi hiểu cảm giác nhìn bố mẹ tính từng đồng, hiểu cái khát khao muốn thoát ra khỏi cảnh đó nó âm ỉ thế nào trong lòng một đứa con trai.
Năm 2014 tôi vào làm tại Samsung, khu công nghiệp ở quê. Bảy năm, từ kỹ thuật viên lên đến vị trí Leader. Đó là một công việc tử tế, ổn định, có lương đều. Nhưng trong lòng tôi luôn có một tiếng nói: như thế này thì bao giờ mới đổi đời?
Cái khát khao đó càng cháy hơn sau năm 2017. Vợ chồng tôi hiếm muộn, chạy chữa khắp nơi, làm thụ tinh ống nghiệm (IVF). Hai lần thất bại. Đến lần thứ ba mới đón được hai thằng con trai sinh đôi. Niềm hạnh phúc đó là vô giá, nhưng đi kèm với nó là cái giá rất thật: vợ tôi nằm viện gần như cả thai kỳ, và sau khi con chào đời, chúng tôi mang một khoản nợ. Lúc đó tôi nghĩ rất đơn giản và rất đàn ông: mình phải kiếm thật nhiều tiền, thật nhanh, để vợ con không bao giờ phải khổ nữa.
Chính cái “thật nhanh” đó đã đưa tôi đến chỗ sai lầm lớn nhất đời mình.
Đỉnh cao chóng mặt và cú nghỉ việc định mệnh
Giai đoạn 2019 đến 2021, ở quê tôi và nhiều nơi rộ lên cơn sốt [[concepts/lan-dot-bien|lan đột biến]]. Người ta truyền tai nhau những thương vụ tiền tỷ, những kẻ tay trắng bỗng thành đại gia chỉ sau một chậu lan. Tôi lao vào với tất cả sự liều lĩnh của một người đang khát.
Và lúc đầu, nó thật. Từ số vốn nhỏ, có thời điểm tài sản tôi cầm chạm mốc khoảng 10 tỷ đồng. Bạn thử tưởng tượng cảm giác của một thằng con nhà nông từng đếm từng đồng, giờ nhìn vào con số đó mà xem. Tôi không còn tỉnh táo nữa. Tôi tin chắc đây là cơ hội đổi đời mà cả đời mình chờ đợi. Đầu năm 2021, tôi làm một việc mà giờ nghĩ lại vẫn rùng mình: tôi nghỉ việc ở Samsung, cắt đứt cái phao an toàn duy nhất, để dồn toàn lực vào canh bạc này.
Tôi đã nghĩ mình thông minh. Thực ra tôi chỉ đang tham.
Vài tuần, mất sạch
Tháng 5 năm 2021, thị trường lan đột biến sụp đổ. Không phải xuống dốc từ từ cho người ta kịp xoay, mà gần như vỡ vụn. Giá trị bốc hơi. Người mua biến mất. Những thứ hôm qua còn được hét giá tiền tỷ, hôm nay không ai ngó.
Tôi đã không kịp rút. Vì thiếu kinh nghiệm, vì vẫn còn tiếc, vì vẫn còn hy vọng nó hồi lại, vì lòng tham níu chân. Đến khi tỉnh ra thì đã muộn. Từ người cầm 10 tỷ, tôi thành người gánh nợ hơn 3 tỷ.
Đó là quãng tăm tối nhất. Tôi không dám nhìn vào mắt vợ. Tôi sợ tiếng chuông điện thoại. Tôi đi qua chỗ hai đứa con đang chơi mà thấy cổ họng nghẹn lại, vì tôi tự hỏi mình đã làm gì với tương lai của chúng. Áp lực làm chồng, làm cha, làm thằng đàn ông trụ cột mà lại là người kéo cả nhà xuống hố, nó đè lên ngực tôi mỗi đêm.
Hai chỗ dựa kéo tôi khỏi đáy
Tôi sẽ không tô vẽ rằng tôi tự đứng dậy bằng ý chí thép. Không. Tôi đứng dậy được là nhờ người khác đỡ.
Đầu tiên là vợ tôi. Trong suốt giai đoạn đó, cô ấy chưa một lần buông một câu trách móc kiểu “đã bảo rồi”. Cô ấy chọn đứng cạnh tôi, cùng tôi đối diện. Tôi tin nhiều người đàn ông gục hẳn sau một cú sập như thế không phải vì hết tiền, mà vì hết người tin mình. Tôi may mắn vẫn còn một người tin.
Thứ hai là nhà ngoại. Ông bà bên vợ đã bán đi một suất đất để giúp chúng tôi trả phần lãi đang siết cổ. Đó là món nợ ân tình mà cả đời tôi mang theo. Mỗi lần mệt muốn buông, tôi lại nghĩ đến suất đất đó.
Nhưng người ta giúp mình trả lãi được một lần, chứ không sống thay mình được. Đứng dậy hay không, cuối cùng vẫn là việc của chính tôi.
Đứng dậy bằng đôi tay và cái lò quay
Tôi không có vốn để làm gì lớn. Đầu óc sau cú sốc cũng không còn dám mơ mộng. Nên tôi chọn thứ thấp nhất, thật nhất, và chắc nhất: tôi đi bán vịt quay, lợn quay ngoài vỉa hè.
Tôi chọn nghề này có lý do rất tỉnh táo, một sự tỉnh táo mà giá như tôi có được hồi mua lan: vốn ít, quay vòng nhanh, bán hôm nay thu tiền hôm nay. Không có chuyện ôm một tài sản rồi cầu trời cho nó lên giá. Bài học 3 tỷ dạy tôi sợ những thứ “có thể giàu nhanh” và tin vào những thứ “chắc chắn từng đồng”.
Những ngày đầu cay đắng lắm. Một người từng cầm chục tỷ giờ đứng quạt than, tay phồng rộp, bị người quen nhìn bằng ánh mắt khó tả. Nhưng kỳ lạ là, chính những ngày đứng bên lò quay đó lại chữa lành tôi. Lao động chân tay làm tôi ngủ được. Cầm những đồng tiền lẻ thật trong tay, tôi thấy mình còn sống, còn làm được việc.
Rồi từ một điểm bán, tôi mở lên hai, lên năm, và sau cùng là mười điểm bán. Không có phép màu nào ở đây cả. Chỉ là dậy sớm, đứng lâu, làm thật, mỗi ngày nhích nợ xuống một chút. Sau khoảng hai đến ba năm như thế, tôi đã trả gần hết khoản nợ hơn 3 tỷ.
Năm bài học tôi đổi bằng vài tỷ đồng
Tôi không dám đứng lên dạy đời ai. Tôi chỉ kể lại những gì tôi học được, bằng máu thịt, để biết đâu có ích cho một người anh em nào đó.
Một, lòng tham là kẻ móc túi giỏi nhất. Nó không cướp của bạn, nó dụ bạn tự đưa. Khi tôi cầm 10 tỷ, tôi đã có thể rút ra một phần để an toàn. Tôi không làm, vì tham muốn nhiều hơn. Bài học: biết đủ và biết dừng quan trọng hơn biết kiếm.
Hai, không có kiến thức thì tiền chỉ là tiền đi mượn của số phận. Tôi nhảy vào một thị trường mà tôi không thực sự hiểu bản chất, không hiểu rủi ro, không có đường lui. May mắn cho mượn một thời gian rồi nó đòi lại tất cả. Đừng bao giờ bỏ tiền vào thứ mình không hiểu.
Ba, đừng đốt cái phao an toàn quá sớm. Việc tôi nghỉ Samsung khi chưa có gì chắc chắn là một quyết định bốc đồng. Một dòng thu nhập ổn định không hèn, nó là tấm lưới đỡ cho cả gia đình.
Bốn, gia đình mới là tài sản không bao giờ vỡ giá. Lan rớt về không, đất phải bán, nhưng người vợ vẫn ở lại và hai đứa con vẫn ôm cổ bố thì còn nguyên. Tôi đã suýt đánh đổi cái nguyên vẹn đó để lấy những con số trên màn hình.
Năm, và đây là bài học lớn nhất: sức khỏe thể chất và tinh thần là vốn cuối cùng để làm lại. Hãy nghĩ kỹ điều này. Khi tôi mất sạch tiền, thứ duy nhất còn lại để tôi gây dựng lại là một cơ thể còn đứng được bên lò quay mười mấy tiếng, và một cái đầu còn đủ tỉnh để không gục hẳn. Nếu đêm đó tôi đổ bệnh, hoặc đầu óc tôi suy sụp đến mức buông xuôi, thì mười điểm bán vịt quay kia đã không bao giờ tồn tại. Tiền mất có thể làm lại. Sức mà mất thì lấy gì làm lại?
Vì sao hôm nay tôi vào bếp, và muốn rủ anh em vào cùng
Trải qua tất cả, tôi nhận ra một sự thật giản dị mà hồi trẻ tôi coi thường: người đàn ông trụ cột không sụp vì hết tiền, mà sụp vì hết sức. Hết sức khỏe để gồng, hết tinh thần để tin rằng mình còn làm lại được.
Đó là lý do bây giờ tôi chuyển hướng sang [[concepts/cham-soc-suc-khoe-chu-dong|chăm sóc sức khỏe chủ động]], đồng hành cùng [[entities/moc-viet|Mộc Việt]]. Và đó cũng là lý do tôi mê đứng bếp. Với tôi bây giờ, vào bếp nấu một bữa tử tế cho mình và cho gia đình không phải chuyện đàn bà hay vặt vãnh. Nó là cách một người trụ cột tự giữ cái vốn cuối cùng của mình: giữ sức để còn lo cho nhà, giữ cái đầu tỉnh táo để không bao giờ lao vào một canh bạc 10 tỷ nào nữa.
Tôi gọi hành trình mới này là Bếp của Ba. Một người đàn ông từng ngã rất đau, giờ đứng vào bếp, và muốn nói với những người anh em đang gánh trên vai cả một gia đình rằng: anh em ơi, giữ lấy sức. Tiền có thể tính lại. Sức khỏe và bản lĩnh thì phải giữ từ hôm nay, vì đó là thứ duy nhất sẽ đỡ anh em dậy vào cái đêm tối nhất.
Nếu câu chuyện này chạm được vào bạn dù chỉ một chút, hãy theo dõi tôi, hoặc cứ nhắn cho tôi một câu. Tôi không bán giấc mơ làm giàu, tôi đã trả giá đủ cho cái giấc mơ đó rồi. Tôi chỉ muốn cùng anh em giữ sức để còn làm lại.